حمله پانیک چیست و چگونه با آن مقابله کنیم؟
حمله هراس یا پانیک یک موج ناگهانی و بسیار شدید از ترس یا اضطراب است که در عرض چند دقیقه به اوج میرسد.
برای فردی که آن را تجربه میکند، این اتفاق میتواند به قدری شدید باشد که احساس کند جانش در خطر است، حتی اگر از نظر جسمی مشکلی وجود نداشته باشد.
تفاوت حمله پانیک با اضطراب
هرچند علائم این دو میتواند شبیه باشد، اما تفاوت مهمی بین آنها وجود دارد. اضطراب، بطور کلی، به تدریج شکل میگیرد و معمولا به یک منبع نگرانی یا فشار مشخص در زندگی مربوط است، شدت علائم آن در مقایسه با پنیک کمتر است، ولی ممکن است هفتهها یا ماهها ادامه پیدا کند. برای مثال زمانیکه چند هفته قبل از یک مصاحبه کاری یا رویداد مهم مدام دلشوره دارید و خوابتان مختل شده است از اضطراب رنج میبرید. درمقابل، حمله پانیک به شکل ناگهانی و بدون هشدار قبلی شروع میشود و در مدت کوتاهی به اوج میرسد، علائم جسمی آن به قدری شدید است که ممکن است با سکته قلبی یا مشکلات جدی دیگر اشتباه گرفته شود بطوریکه فرد از این تجربه به هراس میافتد. تصور کنید در حال خرید هستید که ناگهان ضربان قلبتان بالا میرود، نفس کم میآورید و احساس میکنید باید فورا از فروشگاه خارج شوید وگرنه ممکن است غش کنید یا کنترل خود را از دست بدهید.
علت حمله پانیک چیست؟
عوامل مختلفی میتوانند در بروز حمله پانیک نقش داشته باشند:
- عوامل زیستی: حساسیت بالای سیستم عصبی و تغییرات شیمیایی مغز.
- ژنتیک: سابقه خانوادگی اختلالات اضطرابی یا حمله پانیک
- تجربههای گذشته : تجربههای آسیبزا یا تروما که ذهن را نسبت به خطر حساس کردهاند
- شرایط زندگی: استرس طولانیمدت، تغییرات بزرگ زندگی مثل مهاجرت یا تغییر شغل
- ترسهای خاص (فوبیا): برای مثال
- آگورافوبیا: ترس از مکانهایی که فرار یا کمک گرفتن در آنها دشوار است مثل وسایل حملونقل عمومی یا فضاهای شلوغ
- کلاستروفوبیا: ترس از فضاهای بسته مثل آسانسور
- ترس از پرواز: زمان سوار شدن به هواپیما یا حین پرواز
- در بعضی موارد با حمله پانیک همراه باشند.
انواع حمله پانیک
- حملات قابل پیشبینی: زمانی که میدانید که چه موقع و کجا احتمال دارد اتفاق بیفتد (مثل پرواز برای فردی که از هواپیما میترسد)
- حملات غیرمنتظره: بدون هیچ دلیل یا نشانه قبلی شروع میشود.
- حمله وابسته به شرایط خاص – در بعضی موقعیتها رخ میدهد ولی نه همیشه.
علائم شایع
- تپش قلب یا ضربان شدید
- تنگی نفس یا احساس خفگی
- لرزش یا تعریق زیاد
- درد یا فشار در قفسه سینه
- سرگیجه یا احساس سبکی سر
- بیحسی یا مورمور شدن اندامها
- احساس گرگرفتگی یا سرمای ناگهانی
- احساس جدا شدن از محیط یا از خود
- ترس از مرگ یا از دست دادن کنترل
چگونه حمله پانیک را کنترل کنیم؟
- به خود یادآوری کنید که خطر واقعی وجود ندارد – این حالت موقتی است و فروکش میکند.
- نفس عمیق و آرام بکشید – ۴ ثانیه دم، ۱ تا ۲ ثانیه مکث، ۶ ثانیه بازدم.
- تمرکز را به حواس خود برگردانید – مثلا پنج چیز را که میبینید، چهار چیز را که لمس میکنید و سه صدایی که میشنوید نام ببرید.
- عضلات را شل کنید – شانهها، فک و دستها را رها کنید.
- تا حد امکان در همان موقعیت بمانید – ترک فوری مکان، ترس را تقویت میکند.
آیا حمله پانیک قابل درمان است؟
حمله پانیک در اغلب موارد با درمان قابل کنترل یا حتی رفع کامل است.
- درمانهای مؤثر شامل درمان شناختیرفتاری (CBT)، آموزش تکنیکهای آرامسازی است. درمان دارویی اختلال پنیک میتواند در تسریع کاهش حملات و نشانههای پنیک به شما کمک کند.
- در صورت عدم درمان، خطر بروز اختلال پانیک، افسردگی یا محدود شدن فعالیتهای روزمره افزایش مییابد.
- شروع درمان در مراحل اولیه، شانس بهبودی کامل و بازگشت به زندگی طبیعی را بسیار بالا میبرد.