چه زمانی به مشاور یا روان‌درمانگر مراجعه کنیم؟  قسمت 2

فراتر از اختلال؛ روان‌درمانی برای رشد و شکوفایی 

درباره اختلالات و بیماری­های روان صحبت کردیم. اما گاهی مشکلات زندگی آشکار نیستند و آرام آرام انرژی، انگیزه و رضایت ما را کاهش می‌دهند. این چالش‌ها ممکن است به شکل عادت‌های کوچک، فکرهای محدودکننده یا رفتارهایی ظاهر شوند که به آن‌ها خو گرفته‌ایم. حتی وقتی اختلالی در کار نیست، اینها مثل بندی که شما را مهار می­کند می‌توانند مانع رضایتمندی و رشد شما شوند. روان‌درمانی می‌تواند به شما کمک کند آن‌ها را شناسایی کرده و از مسیرتان کنار بزنید. در این بخش، به سراغ همین عوامل کمتر دیده‌شده می‌رویم، آن‌ها را از سایه به نور می‌آوریم. خوب است بدانید که هر یک از این موارد اگر به موقع حل و فصل نشوند پتانسیل آن را دارند که در مدتی نه چندان طولانی به یک اختلال تمام عیار تبدیل شوند.

چالش‌های زندگی که اختلال یا بیماری روانپزشکی نیستند

گاهی مشکلات ما در حد بیماری نیستند، اما همچنان بر آرامش و کیفیت زندگی‌مان اثر می‌گذارند و ما را از آنچه امکان و پتانسیلش را داریم محروم می­کنند.

◊ استرس

تصور کنید شغل پرفشاری دارید که هر تصمیم شما میتواند پیامدهای بسیار جدی برای خودتان، شرکتتان و یا افراد دیگر به دنبال داشته باشد. یا مادری را تصور کنید بعد از تولد فرزندش قادر به برقرار کردن تعادل بین کار، مسائل شخصی و زندگی خانوادگی نیست. طبیعی است که در اثر استرسورهای شدید و متعدد ممکن است گاهی احساس کنید کنترل اوضاع از دستتان خارج شده و “حالتان خوب نیست”.

◊ سوگ و فقدان حل نشده

فقدان چه در اثر مرگ باشد، چه از دست دادن رابطه و یا حتی یک موقعیت، میتواند ظرفیت­های طبیعی شما برای کنار آمدن با سوگ را محدود کند. سیما یک سال بعد از بهم خوردن رابطه اش با کیوان همچنان نمیتواند با کسی سر قرار برود و هر روز ، گاه از سر دلتنگی و گاه از روی کنجکاوی، بطور ناشناس فعالیت­های مجازی او را چک میکند.

◊ اعتماد به نفس و عزت نفس پایین

شرایطی را تصور کنید که خودکم‌بینی و ترس از “خراب کردن” باعث می­شود در محیط کاری ایده‌هایتان را مطرح نکنید، در روابط پیش­قدم نشوید و برای شغل و درامد بهتر اقدام نکنید. و یا احساس کنید “آنقدرها مهم و ارزشمند نیستید” که دلخوریهایتان را بیان کنید، در روابط انتظاری داشته باشید، دیگران به خاطر شما برنامه­هایشان را جابه­جا کنند، برایتان هدیه بخرند یا شما را به دیگری ترجیح دهند.

مشکلات رابطه‌ای

توماج روابط زیادی را از دست داده  که برایش مهم بوده اند. آخرین دوست دخترش به او گفته که به دیگران فرصت ابراز وجود نمیدهد و سخت­گیری­های بی­موردش واقعا کسل کننده است. مانیا از وقتی به یاد می­آورد با کسانی در ارتباط بوده

که درنهایت به او احساس بی ارزشی و نخواستنی بودن داده اند و بهروز از ترس اینکه مبادا نتواند پارتنر، رفیق و یا همکار خوبی باشد همیشه در مقابل دیگران کوتاه می­آید و بعد به خاطر این موضوع خودش را سرزنش می­کند.

◊ تغییرات بزرگ زندگی

لیلا که برای همراهی با همسر و تامین آینده فرزندش مهاجرت کرده، مجبور شده شغل خود را رها کرده و حالا در پیدا کردن هدف و هویت شخصی دچار مشکل است.

◊ احساس گیر افتادن

همه به زندگی رضا غبطه میخورند و آرزو میکنند کاش موقعیت و توانمندی­های او را داشتند اما خود رضا احساس می­کند در زندگی روزمره گم شده، هیچئچیز برایش معنایی ندارد و دیگر مطمئن نیست از زندگی چه می­خواهد.

 نشانه‌های اولیه که نباید نادیده گرفت

لازم نیست منتظر بمانیم تا شرایط بدتر شود. تغییرات کوچک در احساسات یا عادات می‌تواند زنگ خطر باشد. به خاطر داشته باشید که پیشگیری نه تنها همیشه راحت­تر و کم­هزینه­تر از درمان است، بلکه درد و خونریزی کمتری هم دارد.

احساسات شدید و کنترل‌نشده

اگر به خاطر یک اتفاق ساده مثل سوءتفاهم در خرید به گریه می­افتید، اگر در برابر انتقادها یا مخالفت دیگران به­شدت خشمگین می­شوید، اگر در مواجهه با موقعیت­های مبهم زندگی اضطراب فلجتان می­کند و یا در مواردی هیجانات مثبت و منفی شما آنقدر شدید میشوند که نمی­توانید به راحتی تصمیم بگیرید و یا تصمیماتتان را عملی کنید مراجعه به یک روان­درمانگر میتواند برایتان بسیار مفید باشد.

کناره‌گیری اجتماعی

جواب ندادن به تماس‌های دوستان یا اجتناب از دیدار با آشنایان، حتی وقتی فرصت خوبی برای معاشرت پیش می‌آید یک نشانه از این است که باید به آنچه در زیر آن قرار دارد رسیدگی کنید.

تغییر در خواب یا اشتها

شب‌ها تا دیروقت بیدار ماندن و در شبکه‌های اجتماعی گشتن برای حس ارتباط، یا بی‌اشتهایی بعد از یک مشکل کاری و یا پرخوری در شرایط دشوار معمولا یک علامت هشدار است که فریاد میزند “آهای تا دیر نشده به روانشناس مراجعه کن”.

راه‌های ناسالم مقابله

اگر احساس می­کنید برای رهایی از احساس تنهایی باید حتما الکل مصرف کنید، اگر برای مقابله با خشم و استرس به پرخاشگری متوسل میشوید و یا اگر احساس می­کنید برای حل مسائلتان مجبورید باج بدهید، شک نکنید که یک روان­درمانگر میتواند به شما کمک کند تا بسیار راحت­تر زندگی کنید و با رنج کمتری بر مشکلات غلبه کنید.

مشکل حل‌نشده که ادامه دارد

چنانچه ماه‌ها بعد از یک شکست عاطفی یا شغلی هنوز احساس سنگینی و بی‌انگیزگی دارد، dh سالهاست گرفتار اهمالکاری هستید و به این خاطر موقعیت­های خوبی را از دست داده­اید و یا اگر انعطاف­پذیر نیستید و فکر میکنید در صورتیکه باورها و مواضعتان را تغییر دهید خودتان را بی­ارزش کرده­اید و یا بدتر از همه اینها، به خاطر ترس از قضاوت دیگران به خیال خودتلن برای حفظ آبرو در شرایطی را با رنج روزافزون “تحمل” می­کنید مطمئن باشید که دیدن یک درمانگر میتواند بازی را تغییر دهد.

در هر صورت به خاطر داشته باشید که مشاوره گرفتن به معنای “ضعف” نیست — بلکه هر اقدامی برای بهبود شرایط زندگیتان نشانه آگاهی و شجاعت شما در مراقبت از سلامتتان است. چه با یک تشخیص رسمی روبه‌رو باشید، چه فقط بخواهید وضوح و آرامش بیشتری در زندگی پیدا کنید، یک روان‌درمانگر می‌تواند ابزارها، دیدگاه‌ها و فضایی امن برای رشد شخصی شما فراهم کند.